Afschaffing publicatieplicht jaarrekening micro-entiteiten is een feit
Op 17 januari 2012 keurde de Europese Raad het voorstel van richtlijn betreffende de jaarrekening van micro-entiteiten goed. Hierdoor lijkt een einde te zijn gekomen aan wat voor velen "a never ending story" was geworden. Met deze richtlijn wordt het mogelijk de financiële rapportering voor de kleinere ondernemingen enerzijds te vereenvoudigingen en anderzijds te reduceren.
Micro-entiteiten...
In november 2006 stelde de Commissie Barroso een ambitieus plan voor om de administratieve lasten bij bedrijven met 25% te verminderen tegen 2012.Eén van de eerste initiatieven in dit verband was een voorstel tot het verplicht afschaffen van de opmaak en publicatie van de jaarrekening voor de zogenaamde micro-entiteiten. Het voorstel lokte evenwel vele negatieve reacties uit bij belangengroepen in diverse Europese lidstaten, waaronder ook België. Lange discussies tussen voor-en tegenstanders hebben uiteindelijk geleid tot een "compromistekst" die recentelijk door het Europese Parlement én de Europese Raad werden goedgekeurd (2009/0035 COD ).
Een micro-entiteit is elke vennootschap die per einde boekjaar twee van de drie volgende criteria niet overschrijdt :
- Balanstotaal : EUR 350.000
- Netto-omzet : EUR 700.000
- Gemiddeld personeelsbestand gedurende het boekjaar : 10
Voorgaande groottecriteria worden berekend op niet geconsolideerde basis. Dit betekent dat ook bijvoorbeeld een holdingvennootschap mogelijks aanzien kan worden als een micro-entiteit. Het (niet langer) overschrijden van twee van de drie criteria heeft pas gevolgen indien dit zich zowel in het lopende als het vorige boekjaar voordoet.
De gekozen term micro-entiteit kan enigszins verwarrend werken ten aanzien van het begrip micro-onderneming (geïntroduceerd in een eerdere Europese aanbeveling 2003/361/EG). De twee begrippen zijn echter totaal verschillend. Micro-ondernemingen mogen maximaal 10 personen te werk stellen en hebben een jaaromzet of balanstotaal van maximaal EUR 2 miljoen. De definitie van micro-ondernemingen is slechts bindend voor bepaalde gebieden, zoals staatssteun of het kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling.
...kunnen in de toekomst genieten van vrijstellingen...
De lidstaten krijgen met de nieuwe richtlijn de mogelijkheid om voor de micro-ondernemingen een aantal vrijstellingen te voorzien. Bemerk dat de finale tekst dus voorziet in een mogelijkheid en niet langer een verplichting (zoals bij het eerste voorstel).
De geformuleerde vrijstellingen zijn op te splitsen in vier luiken :
1. Toepassen van kasboekhouden (i.p.v. accrual boekhouden)
Maakt een lidstaat gebruik van deze mogelijkheid, dan blijft accrual accounting enkel overeind voor lasten m.b.t. grond- en hulpstoffen, waardecorrecties, personeelskosten en belastingen. Alle andere kosten kunnen worden geboekt op kasbasis (bv. interesten).
2. Geen toelichting meer te geven bij balans- en resultatenrekening
Voorwaarde is wel dat bepaalde informatie als voetnoot wordt opgenomen bij de balans. Het betreft inlichtingen inzake garantieverplichtingen, verleende voorschotten en kredieten aan de leden van bestuurs-, leidinggevende- en toezichthoudende organen en informatie m.b.t. de verkrijging van eigen aandelen.
3. Geen jaarverslag
Daar kleine vennootschappen in België nu al geen jaarverslag moeten opstellen lijkt dit minder relevant voor Belgische bedrijven.
4. Afschaffen openbaarmaken jaarrekening
Lidstaten kunnen er dus voor opteren om micro-entiteiten vrij te stellen om hun jaarrekening nog neer te leggen (in België bij de Nationale Bank). Voorwaarde is dan wel dat de balansinformatie (dus geen resultatenrekening) wordt neergelegd bij een daartoe aangewezen bevoegde autoriteit. Vraag blijft of deze informatie alsnog beschikbaar zal zijn via deze autoriteit voor derden.
Immers België heeft in deze discussie tot dusver sterk de nadruk gelegd op de beperkte aansprakelijkheid indien men kiest voor een vennootschapsvorm. De prijs die men daarvoer moet betalen is het openbaar maken van de jaarrekening. De neerleggingskosten voor deze jaarrekening zijn in ons land vrij laag en nadien kan iedereen de gegevens gratis elektronisch consulteren op de webstek van de nationale bank. Een toepassing die dagelijks meer dan 12.000 keer wordt gebruikt, zo blijkt uit statistieken.
... en enkele vereenvoudigingen.
Naast voornoemde vrijstellingen, voorziet de finale richtlijn ook in een aantal vereenvoudigingen voor de bedrijven die als micro-entiteit kwalificeren.
Deze vereenvoudigingen slaan vooral op een beperktere balans. Zo zal het actief op de balans enkel nog bestaan uit kosten van oprichting en uitbreiding, vaste- en vlottende activa en eventueel de overlopende rekeningen. Ook de resultatenrekening kent een sterk vereenvoudigde weergave.
Tenslotte zou het micro-entiteiten niet langer toegestaan worden om te waarderen aan fair value. Immers, zonder toelichting kan men ook geen informatie meer meegeven hoe men aan die waarde komt.
Wat nu ?
Het is nu afwachten of en welke lidstaten deze richtlijn zullen omzetten in hun nationale wetgeving. Er is overigens niet voorzien in een deadline daartoe, aangezien het gaat om een mogelijkheid tot invoeren van vrijstellingen en vereenvoudigingen voor micro-entiteiten.
Gevaar is wel dat belangrijke handelspartners, zoals Frankrijk en Duitsland die sterk aan de kar getrokken hebben, gebruik zullen maken van de mogelijkheden voorzien in de richtlijn. Dit zou dan concurrentieverstorend kunnen werken mocht België zich wel houden aan bijvoorbeeld de publicatieplicht van jaarrekeningen.